Ver o código fonte de «Baricentro (astronomía)»


{{anchor|Animations}}{{Multiple image
| image1            = orbit1.gif
| image2            = orbit2.gif
| image3            = orbit3.gif
| image4            = orbit4.gif
| image5            = orbit5.gif
| total_width       = 250
| perrow            = 2/2/1
| header            = Animación of baricentros
| caption1          = Dous corpos con masa similar, como o sistema de asteroides [[90 Antíope]].
| caption2          = Dous corpos con masas lixeiramente diferentes, como [[Plutón]] e [[Caronte (Lúa)|Caronte]]
| caption3          = Dous corpos con diferenza significativa de masas, como [[Terra]] e a [[Lúa]]
| caption4          = Dous corpos cunha diferenza de masa extrema, como o [[Sol]] e a [[Terra]]
| caption5          = Dous corpos coa mesma masa con [[excentricidade orbital]] elíptica, común para [[estrela binaria|estrelas binarias]]}}

En [[astronomía]], o '''baricentro'''  é o [[centro de masas]] de dous ou máis corpos que [[Órbita|orbitan]] entre si e é o punto arredor do cal os corpos orbitan. Un baricentro é un punto [[Sistema dinámico|dinámico]], non un obxecto físico. É un concepto importante en campos como a astronomía e a [[astrofísica]]. A distancia desde o centro de masas dun corpo ata o baricentro pódese calcular como un [[problema de dous corpos]].

Se un dos dous corpos en órbita é moito máis masivo que o outro e os corpos están relativamente preto un do outro, o baricentro normalmente situarase dentro do obxecto máis masivo. Neste caso, en lugar de que os dous corpos parezan orbitar un punto entre eles, o corpo menos masivo parecerá orbitar arredor do corpo máis masivo, mentres que o corpo máis masivo pode observarse que se tambalea lixeiramente. Este é o caso do sistema Terra-Lúa, cuxo baricentro está situado en media a 4671 km do centro da Terra, que é o 74% do radio da Terra. Cando os dous corpos teñen masas semellantes, o baricentro xeralmente situarase entre eles e ambos os corpos orbitarán ao seu redor. Este é o caso de [[Plutón]] e [[Caronte (lúa)|Caronte]], un dos [[Satélite natural|satélites naturais]] de Plutón, así como de moitos [[Asteroide binario|asteroides binarios]] e [[Estrela binaria|estrelas binarias]]. Cando o obxecto menos masivo está lonxe, o baricentro pódese localizar fóra do obxecto máis masivo. Este é o caso de [[Xúpiter]] e do [[Sol]]; malia o Sol ser mil veces máis masivo que Xúpiter, o seu baricentro está lixeiramente fóra do Sol debido á distancia relativamente grande entre eles. 

En astronomía, as '''[[coordenadas baricéntricas]]''' son coordenadas non rotativas coa orixe no baricentro de dous ou máis corpos. O [[Sistema de Referencia Celeste Internacional]] (ICRS) é un sistema de coordenadas baricéntrico centrado no baricentro do [[Sistema solar|Sistema Solar]].

== Problema de dous corpos ==
{{Artigo principal|Two-body problem}}
O baricentro é un dos [[Foco (xeometría)|focos]] da [[órbita elíptica]] de cada corpo. Este é un concepto importante nos campos da [[astronomía]] e [[Astrofísica|da astrofísica]]. Nun caso sinxelo de dous corpos, a distancia do centro do primario ao baricentro, ''r''<sub>1</sub>, vén dada por:

: <math>r_1 = a \cdot \frac{m_2}{m_1 + m_2} = \frac{a}{1 + \frac{m_1}{m_2}}</math>

onde :

* ''r''<sub>1</sub> é a [[distancia]] dende o centro do corpo 1 ata o baricentro
* ''a'' é a distancia entre os centros dos dous corpos
* ''m''<sub>1</sub> e ''m''<sub>2</sub> son as [[Masa|masas]] dos dous corpos.

O semieixe maior da órbita do secundario, ''r''<sub>2</sub>, vén dado por {{Nowrap|1=''r''<sub>2</sub> = ''a'' − ''r''<sub>1</sub>}}.

Cando o baricentro está situado ''dentro'' do corpo máis masivo, ese corpo parecerá "bambalearse" en lugar de seguir unha órbita discernible.

=== Exemplos primarios-secundarios ===
A seguinte táboa recolle algúns exemplos do [[Sistema solar|Sistema Solar]]. As cifras son redondeadas ata tres cifras significativas. Os termos "primario" e "secundario" úsanse para distinguir entre os participantes implicados, sendo o maior o principal e o menor o secundario.<div style="text-align: left; direction: ltr; margin-left: 1em;">
{{Plainlist|
* ''m''<sub>1</sub> é a masa do primario en masas terrestres
* ''m''<sub>2</sub> é a masa do secundario en masas terrestres 
* ''a'' (km) é a distancia orbital media entre os centros dos dous corpos
* ''r''<sub>1</sub> (km) é a distancia dende o centro do primario ata o baricentro
* ''R''<sub>1</sub> (km) é o raio do primario
* {{sfrac|''r''<sub>1</sub>|''R''<sub>1</sub>}} un valor inferior a 1 significa que o baricentro está dentro do primario}}

{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|+''' '''<br /><br />
![[Primario]]
!''m''<sub>1</sub><br /><br />(ME)
![[Secundario]]
!''m''<sub>2</sub><br /><br />(ME)
!''a''<br /><br />([[Quilómetro|km]])
!''r''<sub>1</sub><br /><br />(km)
!''R''<sub>1</sub><br /><br />(km)
!{{Sfrac|''r''<sub>1</sub>|''R''<sub>1</sub>}}
|- 
|[[Terra|Terra]]
|1
|[[Lúa|Lúa]]
|0.0123
|384,000
|4,670<ref>{{Cita web|url=https://www.sciencedirect.com/topics/earth-and-planetary-sciences/center-of-gravity|título=centro de gravidade|páxinaweb=ScienceDirect Topics}}</ref>
|6,380
|0.732{{Efn|A Terra ten un "bamboleo" perceptible. ver tamén [[marea]]s.}}
|-
|[[Plutón|Plutón]]
|0.0021
|[[Caronte (lúa)|Caronte]]
|{{Longitem|0.000254<br/>
|19,600
|2,110
|1,150
|1.83{{Efn|[[Plutón]] e Caronte ás veces considéranse un [[sistema binario (astronomía)|sistema binario]] porque o seu baricentro non se atopa dentro de ningún dos corpos.}}
|-
|[[Sol|Sol]]
|333,000
|Terra
|1
|{{Longitem|150,000,000<br />{{small|(1 [[Unidades astronómicas|AU]])}}}}
|449
|696,000
|0.000646{{Efn|O tambaleo do Sol é apenas perceptible.}}
|-
|Sun
|333,000
|[[Xúpiter|Xúpiter]]
|{{Longitem|318<br />
|{{Longitem|778,000,000<br />{{small|(5.20 AU)}}}}
|742,000
|696,000
|1.07<ref>{{Cita web|url=https://science.howstuffworks.com/jupiter-orbit-sun-barycenter.htm|páxinaweb=HowStuffWorks|título=baricentro Sol-Xúpiter}}</ref>{{Efn|O Sol orbita un baricentro xusto por riba da súa superficie.}}
|-
|Sun
|333,000
|[[Saturno|Saturno]]
|95.2
|{{Longitem|1,430,000,000<br />{{small|(9.58 AU)}}}}
|409,000
|696,000
|0.588
|}

<references group="lower-alpha" responsive="1"></references>
</div>

=== Exemplo co Sol ===
[[Ficheiro:Solar_system_barycenter.svg|miniatura| Movemento do baricentro do [[Sistema solar|Sistema Solar]] en relación co Sol.]]
Se {{Nowrap|''m''<sub>1</sub> ≫ ''m''<sub>2</sub>}}, o cal é certo para o Sol e calquera planeta, a razón {{Sfrac|''r''<sub>1</sub>|''R''<sub>1</sub>}} aproxímase a:

: <math>\frac{a}{R_1} \cdot \frac{m_2}{m_1}.</math>

Polo tanto, o baricentro do sistema Sol-planeta estará fóra do Sol só se:

: <math>{a \over R_\odot} \cdot {m_\mathrm{planeta} \over m_\odot} > 1 \; \Rightarrow \; {a \cdot m_\mathrm{planeta}} > {R_\odot \cdot m_\odot} \approx 2.3 \times 10^{11} \; m_\oplus \; \mbox{km} \approx 1530 \; m_\oplus \; \mbox{AU}</math>

é dicir, cando o planeta é masivo ''e'' está lonxe do Sol.

== Correccións relativistas ==
Na [[mecánica clásica]] (gravitación newtoniana), esta definición simplifica os cálculos e non introduce problemas coñecidos. Na [[relatividade xeral]] (gravitación einsteiniana), xorden complicacións porque, aínda que é posíbel, dentro de aproximacións razoables, definir o baricentro, atopamos que o sistema de coordenadas asociado non reflicte totalmente a desigualdade dos tempos de reloxo en diferentes lugares. [[Victor A. Brumberg|Brumberg]] explica como establecer coordenadas baricéntricas na relatividade xeral. 

Os sistemas de coordenadas implican unha coordenada horaria mundial, é dicir, unha coordenada horaria global que podería configurarse mediante [[telemetría]]. Os reloxos individuais non estarán de acordo con este estándar, porque están suxeitos a diferentes [[Potencial gravitatorio|potenciais gravitacionais]] ou móvense a distintas velocidades, polo que o tempo do mundo debe estar sincronizado con algún reloxo ideal que se supón que está moi afastado de todao propio sistema gravitatorio. Este estándar de tempo chámase [[Tempo de Coordenadas Baricéntricas]] (TCB).
== Notas ==
{{reflist|30em}} 
{{Reflist|group=groupname}}
== Véxase tamén ==
{{Commonscat}} 

=== Outros artigos ===
* [[Centro de masas]].
* [[Centroide (baricentro)]].


{{control de autoridades}}
[[Categoría:Mecánica celeste]]